Końcowy raport synodalnej Komisji ds. Prawa Kanonicznego z dnia 22 września 2026 roku (oryginal TUTAJ) proponuje szereg zmian w Kodeksie Prawa Kościelnego (CIC), mających na celu przekształcenie synodalnego stylu życia i podejmowania decyzji przez Kościół w konkretne struktury prawne.
Pierwszym ważnym kierunkiem jest szerszy udział wiernych w zarządzaniu i służbie Kościoła. Propozycje dotyczące kan. 208, 212 i 228 podkreślają wspólną odpowiedzialność wszystkich ochrzczonych za misję Kościoła, obowiązek kapłanów słuchania wiernych oraz możliwość ich szerszego zaangażowania w zadaniach i funkcjach kościelnych. Kan. 476 rozszerza możliwości powoływania delegatów biskupich(i rad biskupich) również spośród odpowiednich wiernych. W przypadku kan. 1421 i 1425 proponuje się otwarcie funkcji sędziego w sądach kościelnych na szerszy krąg wiernych, w tym możliwość, że za określonych warunków, sędzią może być osoba inna niż duchowny. Kan. 230 dodatkowo rozszerza przestrzeń dla służb stałych oraz wykonywania niektórych zadań w liturgii i służbie duszpasterskiej w sytuacjach, gdy brakuje osób wyświęconych.
Drugim ważnym obszarem jest decentralizacja i wzmocnienie struktur lokalnych. Kan. 440 ma w nowym brzmieniu ustanawiać regularne zwoływanie synodu prowincjonalnego co dziesięć lat. Kan. 443 i 444 rozszerzają udział w synodach particularnych i ograniczają wyłączność dotychczasowych kategorii uczestników. W przypadku kan. 446 proponuje się czasowe ograniczenie rzymskiej recognitio dekretów synodów particularnych. W przypadku kan. 1112 proponuje się usunięcie konieczności uzyskania uprzedniej zgody Stolicy Apostolskiej na delegowanie wiernych do asystowania przy zawieraniu małżeństwa; decydująca pozostanie konferencja biskupia i biskup diecezjalny.
Trzecim obszarem jest pogłębienie koncepcji wspólnego synodalnego rozeznania w organach uczestniczących. Nie chodzi przy tym o zmianę zasady hierarchicznej odpowiedzialności: ostateczna władza decyzyjna pozostaje w odpowiedniej instancji, zwłaszcza u biskupa diecezjalnego. Zmienia się jednak sposób, w jaki podejmowane są decyzje.
W wielu miejscach proponuje się usunięcie słowa „tylko” (tantum) z sformułowania „tylko doradcze” (tantum consultivum) i podkreśla się, że konsultacja powinna być realną częścią procesu rozważania prowadzącego do decyzji. Kan. 127 ma w nowym brzmieniu wymagać, aby władza zapewniła osobom konsultowanym niezbędne informacje, wystarczająco dużo czasu oraz realną swobodę wyrażania opinii.
Wyraźnie wzmacniana jest pozycja rady kapłańskiej (kan. 495 i 500). Ma ona nadal pozostać organem doradczym biskupa, ale jej rola się poszerza: wraz z biskupem ma regularnie oceniać zarządzanie duszpasterskie i administracyjne diecezji w odniesieniu do realizacji planu pastoralnego diecezji. Jednocześnie wzmacniana jest transparentność. Przed wysłaniem sprawozdania ad limina, jego podsumowanie ma być przedstawione wiernym, zwłaszcza radzie kapłańskiej i pastoralnej (kan. 399), a roczne sprawozdanie finansowe diecezji ma również być przedstawiane tym radom (kan. 493).
W przypadku kan. 461 i 466 proponuje się regularniejsze wykorzystanie synodu diecezjalnego, który ma być miejscem wspólnego rozeznania, weryfikacji realizacji planu pastoralnego diecezji oraz jego dalszego kierunku. Dekrety synodalne mają być rozumiane jako wynik procesu rozeznawania uczestników synodu. W przypadku kan. 512 otwiera się również radzie pastoralnej diecezji szerszy krąg osób: wśród jej członków powinni być przede wszystkim wierni wyróżniający się autentycznym świadectwem wiary, w zależności od okoliczności można zaprosić innych wiernych, a bez prawa głosu również członków innych kościołów i wspólnot kościelnych, które nie są w pełni w komunii z Kościołem katolickim. Zasada synodalna znajduje odzwierciedlenie również w składzie organów uczestniczących__. W przypadku kan. 463 wzmacniane jest reprezentacja wiernych na synodach diecezjalnych oraz ich wybór za pośrednictwem rady pastoralnej diecezji. Ponadto zaleca się zwrócenie większej uwagi na kobiety, młodych ludzi oraz osoby żyjące w ubóstwie lub na marginesie społeczeństwa.
Znacząca zmiana dotyczy poziomu parafialnego. Propozycja kan. 536 proponuje obowiązkowe utworzenie rady pastoralnej w każdej parafii. Jej rola jest rozszerzana od ogólnego wsparcia dla proboszcza do uczestnictwa w formułowaniu wytycznych duszpasterskich i podejmowaniu decyzji, które mają być realizowane przez proboszcza w ramach jego kompetencji. Kan. 537 wzmacnia transparentność rady ekonomicznej parafii: gospodarka parafialna ma być regularnie przedstawiana wspólnotie, zgodnie z przepisami prawa partykularnego, w miarę możliwości z niezależnym audytem.
Ogólnie rzecz biorąc, propozycja Komisji Kanonicznej z roku 2026 stanowi przesunięcie od modelu władzy, która przede wszystkim decyduje po konsultacji, do modelu władzy, która podejmuje decyzje poprzez ustrukturyzowany proces słuchania, rozeznawania, podejmowania decyzji, oceny i odpowiedzialności. Nie chodzi o wprowadzenie modelu demokratycznego zarządzania Kościołem ani o przeniesienie władzy decyzyjnej od biskupów i proboszczów do rad. Chodzi raczej o prawne uregulowanie realnego udziału wiernych, większej transparentności i weryfikowalności oraz utworzenie regularnych mechanizmów, w których doświadczenie i odpowiedzialność całego Bożego ludu mogą znaleźć odzwierciedlenie w zarządzaniu lokalnym Kościołem. Z tego punktu widzenia propozycja jest ważna przede wszystkim dlatego, że synodalność przestaje być rozumiana jako metoda lub duchowość i staje się również kwestią instytucjonalnej architektury prawa kanonicznego. Z pomocą Chat GPT opracował
Petr HruškaTeksty do pobrania:
Dodatkowe źródła:
